Ceny energii a budżety domowe w Polsce Wschodniej — edycja 2025

Od 1 stycznia 2025 roku tarcze energetyczne chroniące polskie gospodarstwa domowe przed pełnymi stawkami za prąd i gaz przestały obowiązywać. Skutki odczuły wszystkie regiony, lecz wschodnia Polska — gdzie udział wydatków na energię w budżetach domowych jest historycznie wyższy niż średnia krajowa — znalazła się pod szczególną presją. Dane Eurostatu za IV kwartał 2024 roku wskazują, że gospodarstwa domowe w województwach lubelskim, podkarpackim i świętokrzyskim przeznaczały na energię średnio 9,4% budżetu netto, podczas gdy średnia unijna wynosiła 7,1%. Po wygaśnięciu mechanizmów ochronnych rachunki za prąd wzrosły w tych województwach średnio o 22%, a za gaz — o 18%. Najbardziej dotknięte są trzyosobowe i czteroosobowe rodziny z dochodem netto w przedziale 3 500–5 000 zł miesięcznie, które nie kwalifikują się do dodatku osłonowego, ale jednocześnie nie mają rezerw finansowych pozwalających na inwestycję w termomodernizację lub fotowoltaikę. Według szacunków opartych na danych GUS i ankietach przeprowadzonych przez Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową w I kwartale 2025 roku, realna siła nabywcza tej grupy obniżyła się o około 4,1% w stosunku do analogicznego kwartału roku poprzedniego. Paradoksalnie, wyższe ceny energii mogą przyspieszyć adopcję pomp ciepła i paneli fotowoltaicznych w regionie — jeśli samorządy utrzymają programy dofinansowań. Jednak w krótkim terminie dominującą strategią adaptacyjną jest ograniczanie innych wydatków konsumpcyjnych, co widoczne jest już w danych sprzedaży detalicznej z lubelskich galerii handlowych za styczeń i luty 2025 roku.